Autyzm to słowo, które w jednej chwili potrafi wywrócić do góry nogami życie całej rodziny. Jednak diagnoza to nie wyrok. Liczy się czas oraz specjalistyczne wsparcie na wczesnym etapie rozwoju dziecka. Co powinno zwracać uwagę i do kogo udać się po pomoc? O tym przeczytacie w naszym najnowszym tekście.
Rodzice dzieci w spektrum autyzmu często zadają sobie pytanie, czy mogli zapobiec temu, że ich dziecko napotkało tego typu trudności rozwojowe. Nie da się jednak przewidzieć takiego obrotu spraw, ponieważ przyczyny autyzmu są złożone i wieloczynnikowe. To, co rodzice mogą zrobić, to bacznie obserwować rozwój dziecka od pierwszych miesięcy jego życia, aby wcześnie zareagować na jego niestandardowe zachowania i poddać pociechę specjalistycznej diagnostyce.
CZUJNOŚĆ OD PIERWSZYCH MIESIĘCY ŻYCIA DZIECKA
Choć każde dziecko rozwija się inaczej i w swoim tempie, to jednak uczy się poszczególnych umiejętności w tej samej kolejności, jak np. siadanie, stanie i chodzenie. Nabycie każdej z tej sprawności wiąże się z osiągnięciem kolejnego kamienia milowego rozwoju, który przewidziany jest na określony przedział czasowy. Dotyczy to zarówno motoryki, mowy, jak i obszaru społeczno-komunikacyjnego.
Na co więc zwracać uwagę? Przed ukończeniem 3 roku życia dziecko ze spektrum autyzmu może nie tylko przejawiać specyficzne wzorce zachowań i aktywności czy niestandardowe zainteresowania, ale także w odmienny sposób nawiązywać relacje, bawić się i komunikować z otoczeniem.
Co mogą zrobić rodzice, którzy nie tylko czują, ale i dostrzegają, że „coś jest nie tak”? W takiej sytuacji powinni zwrócić się o pomoc do pediatry, psychiatry, psychologa lub pedagoga specjalnego bądź poradni psychologiczno-pedagogicznej, która udzieli kompleksowego wsparcia w diagnostyce dziecka.
WCZESNE WSPOMAGANIE ROZWOJU DZIECKA W SPEKTRUM AUTYZMU
Kluczowym czynnikiem jest czas. Początkowy etap dzieciństwa to okres, w którym mózg jest bardzo podatny na bodźce, szybko uczy się środowiska, w którym przebywa i tworzy nowe ścieżki neuronalne. Dlatego tak ważna jest wczesna diagnostyka autyzmu oraz otwartość na skorzystanie z programu wczesnego wspomagania rozwoju (WWR).
WWR to kompleksowy i wielokierunkowy system oddziaływań terapeutycznych o dużej intensywności, którego celem jest stymulowanie funkcji wpływających na rozwój psychomotoryczny i sposób, w jaki dziecko komunikuje się z otoczeniem. Jednocześnie pomaga najbliższym dziecka nabyć umiejętności i kompetencje niezbędne do stworzenia relacji z pociechą i zawiązania więzi emocjonalnej. WWR można rozpocząć na bardzo wczesnym etapie rozwoju dziecka i kontynuować aż do czasu podjęcia przez nie nauki w szkole. Częstotliwość zajęć uzależniona jest od potrzeb i możliwości malucha, a ich wymiar czasowy wynosi od 4 do 8 godzin miesięcznie. W przypadku dzieci do 3 roku życia mogą one odbywać się w domu. Po przekroczeniu tej granicy wiekowej zajęcia realizowane są w niewielkich grupach. Bez względu na wiek pociechy w działaniach terapeutycznych biorą udział także rodzice.
Wczesne wspomaganie rozwoju to nie tylko praca odbywająca się w ramach specjalistycznych poradni, gdzie zajęcia prowadzą m.in. psycholodzy, pedagodzy, logopedzi, fizjoterapeuci czy terapeuci integracji sensorycznej. To również stworzone przez rodziców i najbliższą rodzinę mikrośrodowisko, w którym dziecko może swobodnie rozwijać skrzydła w zgodzie ze sobą i swoimi możliwościami. Wiąże się to m.in. ze zmianą sposobu komunikowania się z dzieckiem, reorganizacją jego pokoju czy wyborem zabaw stymulujących rozwój komunikacji i umiejętności społecznych.
DOBRE ŻYCIE OD ZARAZ
Wczesna diagnostyka oraz działania terapeutyczne o wysokiej intensywności dają nadzieję i zwiększają szansę na zmniejszenie deficytów rozwojowych. Mogą też poprawić jakość życia tak dziecka, jak i całej rodziny. Jest jednak coś jeszcze, co pozytywnie może wpłynąć na rozwój młodego człowieka oraz dynamikę relacji w jego otoczeniu.
– Na wczesnym etapie rozwoju dziecka w spektrum autyzmu kluczowe są trzy kwestie: świadoma akceptacja stanu dziecka, zadbanie przez rodziców o wsparcie psychologiczne, które pomoże im zaakceptować swoje położenie oraz zadbanie o kwestie medyczne związane ze zdrowiem dziecka, m.in. dotyczące problemów neurorozwojowych czy diety. – mówi Paweł Górny, dyrektor Niepublicznej Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej „Otwarte Drzwi”. Przy okazji kieruje jeszcze dwa istotne przesłania.
– Warto też stworzyć rytuały oraz rytm dnia, który pomoże dziecku lepiej funkcjonować w przewidywalnych ramach. Nie zapominajmy jednak, by nie wpaść w pułapkę terapeutycznego maratonu. Zadaniem rodziców jest przede wszystkim kochać dziecko, bawić się z nim i pozostawać z nim w bliskim kontakcie. Terapię pozostawmy specjalistom.
Kiedy rodzice już wiedzą, z czym mierzą się zarówno oni, jak i ich pociecha, mogą pomału układać swoje życie na nowo. Choć nie obiecujemy, że będzie łatwo, to wiemy, że diagnoza autyzmu otwiera rozdział, w którym rodzicielstwo może być niezwykle budującym i satysfakcjonującym doświadczeniem. Ponadto nie jesteście z tym sami. Pamiętajcie, że w nas zawsze macie przyjaciół i możecie zwrócić się do nas po niezbędne wsparcie terapeutyczne.
Źródła:
- Objawy autyzmu – Czy moje dziecko ma autyzm?
https://polskiautyzm.pl/objawy-autyzmu-u-dziecka/
- Wczesne wspomaganie rozwoju – praktyczne ćwiczenia WWR https://polskiautyzm.pl/wczesne-wspomaganie-rozwoju-cwiczenia/
- Wczesne wspomaganie dziecka z autyzmem – na czym polega ta forma pomocy?
https://badamydzieci.pl/porady/autyzm/wczesne-wspomaganie-rozwoju-dziecka-z-autyzmem/
- Wczesne wspomaganie rozwoju dziecka ze spektrum autyzmu, czyli wielospecjalistyczne wsparcie na starcie